De sneeuw achterna in Mongolië

Redactie Lonely Planet
De sneeuw achterna in Mongolië

Het barre landschap van de Gobiwoestijn is een plaats van ongekende onherbergzaamheid – en schoonheid. Ga mee op een trektocht door de sneeuw in de sporen van kamelen en de wolven die op ze jagen.

De Gobiwoestijn is een stuk land van uitersten. In de zomermaanden zijn pieken van 50 graden Celsius niet ongewoon, maar als de winter valt, verandert het gebied van een oven in een diepvries, waarbij temperaturen dalen naar -40. Plotselinge zand- en sneeuwstormen razen door deze desolate plek, waardoor het kwik soms binnen 24 uur 35 graden kan kelderen. Venijnig weer gaat hand in hand met ruwe schoonheid. Geen van de 1.295.000 vierkante kilometers die zich uitstrekken over Mongolië en China ziet er hetzelfde uit. De landschappen van de Gobi variëren van uitgestrekte vlakten vol kiezelstenen tot uitgehouwen woestijngebergte, van zandstenen kliffen tot torenhoge zandduinen van wel 200 meter. 

In deze laatst overgebleven woeste en verlaten landschappen – de Khongoryn Els of het “Zingende Zand”, in Nationaal Park Gurvan Saikhan – bevinden zich verspreid over het gebied Gobi kamelenhoeders die aldaar in hun levensonderhoud voorzien. Ganbold, een grote, joviale beer van een vent, is het hoofd van zo’n familie. Zijn overlevingskansen hangen af van zijn vee. Hij en zijn familie bezitten 1000 dieren waaronder kasjmirgeiten voor inkomen, schapen voor voedsel en 50 Bactrische kamelen voor vervoer, wol en melk. ‘Een motorfiets of een jeep zijn niet nodig als we kamelen hebben,’ zegt hij. ‘Onze kamelen luisteren goed naar ons – zelfs kleine baby’s kunnen ze berijden.’

Ganbold en zijn familie verhuizen hun Ger- een met vilt geïsoleerde canvas tent - naar een plek waar de sneeuw dikker is | Foto: Timothy Allen / Lonely Planet

In de winter verhuist Ganbold zijn familie, zijn ger (joert) en zijn vee over de duinen van Khongoryn Els naar de uitlopers van het Gurvan Saikhan gebergte. Als het sneeuwt, blijven hier de vlokken liggen – een geschenk uit de hemel in dit dorre stuk land waar het maar 200 millimeter per jaar regent. ‘De sneeuw is als een familielid dat onze kudden water geeft,’ zegt Ganbold. ‘Sneeuw hoopt zich door de wind op in sleuven en in de lente smelt het, zodat onze dieren kunnen drinken.’ 

Twee bulten en een harige winterjas maken de Bactrische kamelen tot erg warme en comfortabele rijdieren en Ganbold berijdt zijn ros met stijl. Hij is wel in het bezit van een vrachtwagen, maar hij reist liever per kameel omdat ze overal heen kunnen gaan. Hij bestuurt het dier met een teugel die is vastgemaakt aan een houten pen die door de neus van de kameel heen is gehaald. Terwijl Ganbold de kudde over de duinen drijft, onthullen de grote, zachte tenen van de kamelen plekken sneeuw bedekt met een laagje stuifzand. Zes van de kamelen zijn zwanger, dus doen ze het rustig aan en stoppen ze om sneeuw te eten waar ze het maar kunnen vinden. 

Een herder speurt de horizon af of er ook een roedel wolven in de buurt is. Ook zal hij de sneeuw en het zand op sporen controleren | Foto: Timothy Allen / Lonely Planet 

Maar het zand onthult ook een minder welkome verrassing – de sporen van een roofdier. In de Gobi zwerven grijze wolven alleen rond, in tweetallen of in roedels. Omdat ze op vee roven, zoals schapen, geiten en kamelen, vormen ze de aartsvijand van de herders. En nu de pootafdrukken de dichte aanwezigheid van een roedel wolven aantonen, staat Ganbold voor een dilemma. In de jacht op de sneeuw die zijn kamelen van het broodnodige water voorziet, drijft hij ze juist verder in de armen van de vijand. Nu zijn zeer waardevolle kamelen op het punt staan te bevallen is het risico enorm. Een pasgeboren kameel zal eenvoudig ten prooi kunnen vallen aan een alleen opererende wolf en een roedel die samenwerkt, kan met gemak een volwassen kameel neerhalen. 

Ganbold is voortdurend met de wolven bezig terwijl hij met de andere herders in de ger zit. Bij het zwakke schijnsel van een vuurtje zijn ze aan het praten terwijl er buiten een storm opsteekt. Onder de mannen bevindt zich een pezige zeventigjarige met een plukje grijs haar als baard en een bordeauxrode del (een Mongoolse jas) gevoerd met spiraalvormig gekrulde lamswol. Het is Badamtseden – de meest gerespecteerde wolvenjager. ‘In de zandduinen zaten meer dan 30 wolvensporen,’ waarschuwt hij Ganbold. 

‘Als je even niet oplet, doden de wolven misschien al je dieren.’ 

Dit is het eerste deel van een driedelig artikel over Mongolië uit Lonely Planet Droomtrips. Lees hier het tweede deel en het derde deel. 

Openingsbeeld: Timothy Allen / Lonely Planet