Verken Montenegro’s onbezongen noorden

Redactie Lonely Planet
Verken Montenegro’s onbezongen noorden

De hooglanden in het noorden van Montenegro lonken met hun talloze mogelijkheden voor avontuur. Het grandioze landschap, met de nationale parken Durmitor, Biogradska Gora en Prokletije, is een droombestemming voor iedereen die wil hiken, mountainbiken, raften of canyoningen.

Maar ook voor degenen die liever relaxen is deze ruige regio de moeite van het verkennen waard, vanwege het cultureel en historisch erfgoed, de feestelijke sfeer, de heerlijk verse lokale specialiteiten en de plattelandse gastvrijheid.

Culturele route

Het hart van de noordelijke bergen van Montenegro – in de regio’s Bjelasica, Komovi en Prokletije – krijgt veel minder bezoekers dan de rest van het land. Een officiële culturele route verbindt de grotere dorpen van dit gebied, zodat je eenvoudig inzicht kunt krijgen in het rijke erfgoed van deze plek, dat je zelden tegenkomt in reisbrochures.

Het 13e-eeuwse Morača Monastery is een hoogtepunt in Montenegro | Foto: ©DVrcan/Getty Images

Op slechts 25 kilometer van het Kolašin skiresort (het startpunt voor het verkennen van Biogradska Gora nationaal park en de berg Bjelasica) vind je het 13e-eeuwse klooster Morača Monastery – een van de culturele hoogtepunten van het land. Prachtig hooggelegen in de vallei van de rivier de Morača biedt het een rustige plek om bij te komen van de spannende autorit door de vallei. De monniken die er wonen verzorgen hun bijenkorven en overal zie je levendige, allegorische fresco’s die eeuwen geleden werden geschilderd door de meesters van de orthodox-religieuze kunst. Bonus voor boekenliefhebbers: in de schatkamer van het klooster ligt een zeldzaam exemplaar van Oktoih (1493), het eerste Cyrillische boek dat in een Zuid-Slavische taal werd gedrukt.

Op de drempel van de nationale parken Biogradska Gora en Durmitor – doorregen met prachtige paden om te mountainbiken en te hiken – ligt de stad Mojkovac. Hier werd de beroemde (en woeste) strijd van de Eerste Wereldoorlog gevochten waarin de troepen van Montenegro tegen alle verwachtingen in het machtige Oostenrijks-Hongaarse leger versloegen. Niet ver van het slagveld, waar overblijfselen van de loopgraven nog altijd zichtbaar zijn, staat het Gedenkteken voor de Helden van de Slag bij Mojkovac; het symbool van de stad. De strijders uit het verleden zijn een bron van aanzienlijke trots in dit gebied, zoals je zult merken als je met de lokale bevolking een praatje maakt over de diepgewortelde moraal van čojstvo i junaštvo (menselijkheid en moed) die in deze regio geldt.

De kleine dorpen Plav en Gusinje bieden toegang tot Nationaal Park Prokletije. Ze worden gekenmerkt door een vredige, pastorale omgeving waar de echo’s van het Ottomaanse tijdperk nog te horen zijn. Plav ligt aan de kust van het met waterlelies bezaaide Meer van Plav. Gusinje ligt nabij de karstbronnen van Ali Pasha, in de uitlopers van de Albanese Alpen. Beide dorpen staan vol met interessante moskeeën uit verschillende tijdperken.

De houten veranda en de minaret van Vizier's Mosque in Gusinje | Foto: RnDmS / iStock

Kijk in Plav uit naar de verfijnde arabeskpatronen van de Emperor’s Mosque en de koepels van de Sultan’s Mosque; in Gusinje mag je de Vizier’s Mosque, met zijn slanke houten minaret en veranda, niet missen. De kula, een bewoonbare verdedigingstoren die families beschermde in tijden van belegering, vormt een uniek voorbeeld van de Ottomaanse cultuur in de regio en is tevens bewijs van diens turbulente geschiedenis. Met name de 17e-eeuwse Redžepagića Kula staat symbool voor die vervlogen tijden: twee benedenverdiepingen zijn gemaakt van stevige stenen muren en op een derde, houten verdieping steken balkons uit, het hout sierlijk bewerkt.

Er is geen passender souvenir te vinden in de hooglanden van Montenegro dan wollen handwerk, en Bijelo Polje is dé plek om prachtige, handgemaakt producten te kopen, bij de Niti winkel. Je vindt er kwalitatief hoogwaardige items van schapenwol, met felgekleurde volkse ontwerpen – van sjaals tot sokken – dus je kunt je letterlijk van top tot teen in deze souvenirs verpakken.

Je kunt ook een kleed, gordijn of zelfs een ingelijste foto (gemaakt van wol met een speciale techniek genaamd suvo pustovanje) kiezen om je huis mee in te richten. Het werk wordt gedaan door een lokaal coöperatief van vrouwen, bedoeld om de traditionele technieken van het weven, breien en borduren te behouden. Deze prachtige handwerken kwamen zelfs onder de aandacht van de Britse Prins Charles en zijn vrouw, tijdens hun bezoek aan Montenegro in 2016.

Festivalkalender

Van buitenavonturen vol adrenaline tot eetfestivals en knalfuiven in de traditie van het hoogland – in de bergen van Montenegro weten ze wel hoe ze een feestje moeten bouwen.

Het bekendste evenement in de regio is het toepasselijk genaamde Northern Challenge, dat jaarlijks plaatsvindt aan het begin van september. Deze aan populariteit winnende race begint in Mojkovac en heeft drie etappes met werkelijk fantastische uitzichten: een 12 kilometer lange kayaktrip over de rivier de Tara richting Kaludra, 9 kilometer hiken (hardlopen mag ook) van Kaludra tot de Ružicakerk op de Sinjajevinaberg en een 26 kilometer lange fietstocht over bergweiden en door berkenbossen terug naar Mojkovac. Het evenement heeft een milieuvriendelijke insteek, en dit wordt nog eens onderstreept door het “leave no trace”-principe van de organisatoren.

De route van de Lim Regatta begint bij het meer van Plav | Foto: RnDmS / iStock

De gezellige Lim Regatta (toplav.me; wordt gehouden in eind mei of begin juni) brengt sinds 2000 jaarlijks raftingfans vanuit de hele Balkan samen. De route beslaat een afstand van 134 kilometer vanaf het Meer van Plav, via Andrijevica, Berane en Bijelo Polje, naar Prijepolje over de grens in Servië. Het driedaagse raftfestival duurt ongeveer 20 uur; het hoogtepunt is het navigeren door de groene dieptes van de rivier de Lim en de Categorie IV stroomversnellingen voorbij de 400 meter hoge kliffen van de Tifran-kloof.

Iets heel anders is het meerdaagse Tango Summercamp in augustus. Hier worden tango, modern ballet en yoga naar een nieuw niveau getild. Daarnaast worden in en rond Kolašin ook allerlei buitenactiviteiten voor het zomerkamp georganiseerd. Ondertussen brengt het Tamburaši Festival gedurende enkele dagen in juli leven in de brouwerij in Bijelo Polje, met volksmuzikanten die hun vaardigheden op de viool, gitaar, accordeon en tambura (lijkt op een luit of mandoline) laten zien tijdens het spelen van een vermakelijke verscheidenheid aan traditionele melodieën.

Het landschap van de regio Prokletije is bezaaid met bosbessen- er wordt gezegd dat het de grootste natuurlijke plantage van bosbessen ter wereld is. De “Bosbesdagen” in Plav, eind juli, zijn een feest van het zoete bosfruit, met een overvloed aan de bessen zelf, wijn en nog veel meer. In diezelfde geest zijn er in oktober de Kaasdagen van Pljevlja, een perfect excuus om te genieten van de beroemde zachte, gezouten witte kaast van Pljevlja (de eerste in Montenegro met een origineel merklabel) en andere heerlijke zuivelproducten. Hartig eten en buitenactiviteiten zijn ook onderdeel van het feest in juli dat bekendstaat als de Dagen van de Bergbloemen, waarbij de rijke alpenflora van de Durmitor regio wordt gevierd.

Plattelandstoerisme

In het noorden van Montenegro is het agritoerisme in opkomst, wat een mooie kans biedt om de levensstijl van de oude wereld te ervaren. Als je overnacht bij een lokale plattelandsfamilie zul je worden getrakteerd op maaltijden vol verse, biologische, in de tuin gekweekte producten. Je kunt je ook volledig onderdompelen in het landelijke leven door te proberen een koe te melken, bosbessen en paddestoelen te zoeken in het bos, bijenkorven te maken of rakija (brandewijn) te “bakken”.

Het groene, ruige platteland van Montenegro | Foto: Julian Love / Lonely Planet

Bij het honderd jaar oude Kljajić-huishouden in Lubnice, vlakbij Berane, kun je je volledig onderdompelen in het authentieke bergleven. Het huis zelf staat vol met rustieke houten meubelen (de eigenaar is een timmerman) en eigenaardige decoraties; het is eigenlijk een etnografisch museum in het klein. Het houden van bijen is een familietraditie (ze hebben zo’n honderd bijenkorven), dus je ontkomt er niet aan om de de biologische honing met gedroogde vruchten en medovača (brandewijn gemaakt met honing) te proberen.

Het Tri Izvora-huishouden zit vlakbij (obradovicslavko.berane@gmail.com), op een prachtige beschutte locatie boven drie natuurlijke bronnen – denk aan wakker worden met vogelgezang en een schitterend uitzicht over de bergen. Het is een comfortabele verblijfplaats met moderne voorzieningen, omringd door een boomgaard met wel duizend appel-, peren- en pruimenbomen en struiken vol aal- en appelbessen. Wat inhoudt dat goddelijke fruitsappen, jams en taarten deel uitmaken van de traditionele cuisine.

Het restaurant Dubirog Perović (dubirogperovic@gmail.com) in het dorp Kralje, aan de weg van Berane naar Andrijevica, is relatief nieuw in de regio. Hier komen zowel lokale bewoners als reizigers op doorreis om te genieten van de visspecialiteiten en de unieke sfeer. Er kan op het land gekampeerd worden en andere accomodaties zijn in aanleg. Het restaurant is gebouwd in dubirog-stijl (een houten hut in de vorm van een hooiberg) en heeft zijn eigen vijver waar forel in gekweekt wordt; natuurlijke, verse pastrmka (forel) en riblja čorba (vissoep) zijn dan ook de hoogtepunten van het menu.

Hoewel het bergachtige noorden niet echt wijnland is, leidt een kort reisje richting het zuiden, naar het dromerige nationaal park rond het Meer van Shkodër, je langs Vinarija Ukšanović (tomouksanovic@gmail.com) in het dorp Boljevići, bij Virpazar. Deze door een familie gerunde wijngaard met proefkelder maakt deel uit van de wijnregio Crmnica, waar men vijf autochtone wijnsoorten maakt. De wijnmakerij Ukšanović maakt zijn eigen rosé, Lisičina, en de beroemdste rode wijn uit Montenego: Vranac (Beiden droog en half-zoet). Een proeverij begint, geheel volgens lokale traditie, met rakija – probeer loza s pelinom (druif met alsem) – en eindigt met een selectie zelfgemaakt fruitlikeuren.

Noord-Montenegro is de nummer 4 van de niet-te-missen bestemmingen van Europa dit jaar. Benieuwd naar de andere bestemmingen?

 Openingsbeeld: MikeMareen / iStock


Volg Lonely Planet op Instagram