Middeleeuws en Moors verleden in Toledo, Spanje

Redactie Lonely Planet

Ontdek moskeeën, kerken en synagogen tussen de stadsmuren en treed in de voetsporen van met zwaarden zwaaiende middeleeuwse ridders.

Naarmate je Toledo nadert zie je de stad stukje bij beetje opdoemen in de hittewaas. Eerst de torenspitsen van de 13de-eeuwse kathedraal. Triomfantelijk steken ze omhoog in een stralend blauwe, wolkenloze lucht. Dan volgen de torentjes van de forten en de kleinere kerken, elkaar verdringend voor een plekje in de skyline. En uiteindelijk, nog dichterbij, valt de rest van de stad ook je blikveld binnen: een prachtige warboel van pastelkleurige villa’s, kleurige bloembakken en rommelige daken die langs de heuvel naar beneden lopen tot de oever van de lome rivier Río Tajo.

De Sinagoga del Transito uit 1536 staat bekend om zijn rijke stucwerkdecoraties | Foto: Matt Munro / Lonely Planet

Madrid is de hoofdstad van Spanje, maar Toledo (de zuidelijker gelegen, veel oudere kleine buurman), is een betere belichaming van de geschiedenis van het land in het klein. In de zesde eeuw was het een Visigothische hoofdstad en ook de eerste grote stad die heroverd werd in de Reconquista. Sindsdien is het altijd een machtige zetel van de Rooms-Katholieke Kerk geweest. De gouden eeuw van de stad was in de middeleeuwen, toen Toledo bekend stond als “de stad van de drie culturen”. In die tijd leefden Christenen, Joden en Moslims er samen in vrede en harmonie. Samen maakten ze hun stad groot in de wetenschap en filosofie.

Als je vandaag de dag door Toledo wandelt, is het een merkwaardig idee dat je ooit als inwoner ’s morgens het geluid van de kerkklokken hoorde vermengd
met het prevelen van een rabbijn en een gebedsoproep die vanaf de minaretten over de stad neerdaalde. Te midden van deze kakofonie moet ook zeker het gekletter van de smederijen te horen zijn geweest, waar het beroemdste exportproduct van Toledo werd gemaakt. ‘De zwaarden uit Toledo zijn de beste ter wereld,’ vertelt Mariano Zamorano enthousiast in zijn werkplaats. ‘De klanten kozen het ene zwaard specifiek om mensen neer te steken en het andere voor het breken van botten.’

Wapensmid Mariano Zamorano in zijn werkplaats | Foto: Matt Munro / Lonely Planet

In de middeleeuwen galoppeerden ridders heel Europa door om in Toledo een zwaard te kopen, beroemd om de kracht van het staal. De familie Zamorano houdt deze traditie al 150 jaar in ere. Het is de laatste lokale dynastie van zwaardsmeden en nog steeds maakt Mariano zwaarden voor allerlei gelegenheden. In zijn grauwe werkplaats, schuifelend tussen de aambeelden en beschuitblikken vol moeren en bouten, laat hij wapens zien die gebruikt worden in toneelstukken, ceremoniële zwaarden en replica’s van het soort dat de Conquistadores gebruikten om de Inca’s te bedreigen en Amerika in te nemen. Ze worden nog steeds op dezelfde manier gemaakt als in de middeleeuwen, gesmeed in een smidse en met de hand in vorm geslagen. Mariano verzekert me dat het in principe geen gevaarlijk werk is, hoewel hij een paar vingers mist door een onfortuinlijk incident in zijn werkplaats.

‘Alle kinderen vinden het leuk om riddertje te spelen.’ Hij pakt een Moors zwaard op en zwaait ermee rond. ‘Helaas liet mijn vader me nooit met echte zwaarden spelen toen ik klein was.’ Toledo is een bij uitstek geschikte stad om riddertje in te spelen, met zijn keistraatjes die langs imposante vestingwerken en versterkte poorten kronkelen. Een haastige bezoeker zou zomaar de bescheiden Mezquita del Cristo de la Luz kunnen missen. De stille, schaduwrijke gebedsruimte is de laatste overgebleven Moorse moskee, van de tiendie ooit verspreid lagen door de stad. Even verderop ligt de Sinagoga del Transito,
een gewitte synagoge met prachtige hoefijzervormige poorten en een begroeide binnenplaats. De periode van Toledo als een bolwerk van tolerantie kwam ten einde in de eeuwen na de Reconquista. Iedereen die niet katholiek was moest zich bekeren of werd het land uit gewerkt – waarschijnlijk met de punt van een toledozwaard in de rug.

De Calle Taller del Moro met uitzicht op de kathedraal | Foto: Matt Munro / Lonely Planet

Een andere kant van Spanje ontdekken? Lees Galicië: verken de tweesprong van de Spaanse en Keltische cultuur

Openingsbeeld: SeanPavonePhoto / iStock